Witamina A (retinol)

Portret użytkownika Ela
Opublikowany w kategorii:

 Witamina A jest niezbędna do prawidłowych procesów wzrostowych i pełni istotną rolę w rozwoju i różnicowaniu komórek organizmu lubi oraz zwierząt. 

Bierze ona udział w wielu reakcjach pośredniej przemiany materii. Pełni ważną rolę w procesie widzenia, uczestniczy również w procesach biochemicznych, które zachodzą w siatkówce oka.

U dzieci niedobór tej witaminy objawia się przede wszystkim zahamowaniem wzrostu, co jest następstwem zmian w metabolizmie białek.

Witamina A, jak i beta karoten pełnią istotną rolę w ochronie ustroju przed szkodliwym działaniem wolnych rodników

Skutki niedoboru i nadmiaru witaminy A:

Niedobór witaminy A w ustroju prowadzi do zaburzeń w procesie widzenia (kurza ślepota, suchość spojówek, zmiany chorobowe na rogówce).

Brak tej witaminy powoduje wysychanie skóry i jej rogowacenie. Zaobserwowano również rogowacenie części rdzennej nerek i powstawanie kamieni.

Ostatnio również stwierdzono, że szczególnie wrażliwa na niedobory tej witaminy jest tkanka płucna, zwłaszcza u noworodków urodzonych przedwcześnie.

Niedobory tej witaminy najczęściej występują u dzieci poniżej 5 roku życia. Zwiększają ryzyko powstawania biegunek oraz chorób dróg oddechowych.

Z kolei zbyt wysokie spożycie tej witaminy jest toksyczne.

Hiperwitaminoza A objawia się: 

Objawy przewlekłego zatrucia mogą wystąpić  po zażywaniu 75 000 - 100 000 jm. witaminy A przez kilka miesięcy.

  • wzmożonym ciśnieniem śródczaszkowym (nudności, wymioty, bóle głowy)
  • brakiem łaknienia
  • powiększeniem wątroby, śledziony
  • nadmierną pobudliwością
  • suchością skóry
  • występują zajady w kącikach ust
  • osłabieniem
  • chorobami skóry
  • osłabieniem kości
  • wypadaniem włosów

Kobiety w ciąży, bez zaleceń lekarza nie powinny spożywać dodatkowych ilości witaminy A. U noworodków, którym matkom podawano od 0,5 do 1,5 mg/kg kwasu 13-cis-retinowego, stwierdzono występowanie wad wrodzonych (zniekształcenie czaszki, twarzy, zmiany w sercu oraz w ośrodkowym układzie nerwowym).

Nie jest wskazane przez kobiet w ciąży spożywanie wątroby. Wątroba zwierzęca zawiera średnio od 13 000 do 40 000 uq witaminy A/100 g produktu.

Jeśli chodzi o beta karoten, to nie wywołuje on hiperwitaminozy. Spożycie beta karotenu w większych ilościach niż 30mg/dobę może wywołać żółto-pomarańczowe zabarwienie skóry.

W wyniku przeprowadzonych badań epidemiologicznych stwierdzono, że niskie spożycie witaminy A koreluje dodatnio z częstym występowaniem wielu nowotworów różnych tkanek. Zwraca si uwagę na istnienie korelacji między niskim spożyciem beta karotenu a częstotliwością występowania nowotworu szyjki macicy oraz nowotworów płuc. 

Uważa się, że beta-karoten zmniejsza ryzyko powstania zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka  i raka tego narządu. Ostatnio stwierdzono, że beta-karoten  podobnie jak witamina E, chroni przed powstawaniem zaćmy.

Witamina A w organizmie człowieka jest wytwarzana z prowitamin witaminy A - karotenoidów, występujących w produktach roślinnych. W karotenoidy obfitują warzywa i owoce o żółtej, pomarańczowej i zielonej barwie takie jak:

  • marchew
  • groszek zielony
  • dynia
  • fasola szparagowa
  • koperek
  • morele
  • brzoskwinie

 W jakich produktach znajdziemy witaminę A?

wątrobie, rybach, pełnotłustym mleku, maśle, serach, żółtkach jaj, w niektórych margarynach, fasolce szparagowej, groszku zielonym, kalarepie, kapuście pekińskiej, kopru ogrodowym, marchwi, papryce czerwonej, liściach pietruszki, sałacie, szczawiu, szparagach, szczypiorku, szpinaku, porach

 

 

Poziom bezpieczny / Zalecana norma

                                          Dzieci

 

 Normy żywienia na witaminę A (Ś. Ziemlański 1995)

Literatura:

  1. Normy żywienia człowieka pod redakcją Światłosława Ziemlańskiego. PZWL 2001
  2. Choroby wewnętrzne pod redakcją Franciszka Kokota. PZWL 2001
  3. Ciborowska H., Rudnicka A. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. PZWL 2007