Osteoporoza

Portret użytkownika Ela

 

Osteoporoza jest jednym z najczęstszych schorzeń u kobiet po menopauzie. Stwierdza się ją u co trzeciej osoby po menopauzie. Powoli zaczyna na nią chorować co trzeci 1 mężczyzna na 5 kobiet koło sześćdziesiątki, a po siedemdziesiątce jeden na dwie.
Odpowiednia dieta, styl życia i leki są bardzo ważne, ale podstawowym zadaniem chorego na osteoporozę jest niedopuszczenie do złamania .
Osteoporoza to jedna z młodszych chorób. Charakteryzuje się „ niską masą kostną” zaburzona mikrostrukturą kości i podatności na złamania.
Nasz szkielet zmienia się przez całe życie. Najważniejsze jest dzieciństwo i okres dojrzewania, gdy tworzy się aż 95% masy kostnej. Jeszcze przed zakończeniem dojrzewania kości zaczynają się wydłużać, ale aż do 3 roku życia stają się coraz gęstsze. I to jest szczytowy moment - potem tkanki kostnej zaczyna nam ubywać.
O osteoporozie mówimy, gdy proces niszczenia przeważa nad budową. Jeżeli w młodości zbudowaliśmy sobie mocy szkielet, jeśli się ujawni choroba, to w późniejszym wieku.
 
W profilaktyce i leczeniu osteoporozy ważną podstawową rolę odgrywa wapń i witamina D
 
Jednak następujące czynniki zwiększają jej zagrożenie:
 
Nadużywanie alkoholu
Palenie
Picie dużych ilości kawy
Wpływ na rozwój osteoporozy ma również obniżenie produkcji estrogenów w czasie menopauzy, szczególnie wczesnej przed 45 rokiem życia i androgenów u mężczyzn.
 
Winne mogą być również:
czynniki genetyczne
monotonia lub odchudzająca dieta, niedobór wapnia w diecie
brak ruchu
wychudzenie, osoby o drobnych kościach
zaawansowany wiek
choroby wpływające na gospodarkę kostną oraz każda choroba wymagająca przewlekłego unieruchomienia
ciężkie upadki
Osteoporoza pierwotna i wtórna
 
Osteoporoza pierwotna, czyli około 80% jej przypadków , występuje, gdy przyczyną jest zanik wartości kości w kości . Osteoporoza wtórna jest następstwem niektórych chorób przewlekłych. Należą do nich m.in. choroby endokrynologiczne, nowotworowe i zapalenie (np. reumatoidalne zapalenie stawów). Groźne są również przewlekłe choroby przewodu pokarmowego np. cieliaka, przewlekłe zapalenie wątroby, a także anoreksja. Zwiększone ryzyko złamań występuje również u chorych na cukrzycę, która zaburza metabolizm kostny.
Stosowanie niektórych farmaceutyków może być również przyczyna osteoporozy, przede wszystkim sterydów podczas leczenia astmy lub schorzeń reumatycznych, a także leków uspokajających i nasennych, czy antydepresyjnych
Objawem osteoporozy jest podatność na złamania. Dzieje się tak, gdy choroba jest już zaawansowana, dlatego określa się ją mianem cichego złodzieja kości.
Każde łamanie zwiększa ryzyko następnego i dlatego wystąpienie złamania powinno być groźnym ostrzeżeniem.
Zwykle najwięcej uwagi poświęca się najpoważniejszemu złamaniu - szyjki kości udowej, które dla co piątej kobiety i co trzeciego mężczyzny kończy się śmiercią. Co druga uratowana osoba staje się niepełnosprawna.
Groźne jest też złamanie kręgosłupa. Kiedy ubytek kości jest duży, do złamania kręgosłupa może dojść np. gdy się energicznie usiądzie. W najcięższych przypadkach, gdy się energicznie kichnie.
Jeszcze do niedawna podstawowa i wystarczająca diagnostyką była ocena gęstości kości. Dziś pozostaje ona ważna ale stanowi jeden z elementów diagnozy. W ustaleniu wskazań do leczenia osteoporozy na plan pierwszy wysuwa się ocena ryzyka złamania, w której lekarz uwzględnia wiek, gęstość kości oraz informacje kliniczne o badanej osobie.
Ocena ryzyka złamania jest bardzo trudna.
W profilaktyce leczenia osteoporozy podstawą żywienia jest wapń i witamina D. Niezbędne jest również uzupełnienie ubytków witaminy B12 i K, które zwiększają gęstość mineralną kości. Ważny jest również magnez, ponieważ ogranicza wydalanie wapnia, potas i witamina C. Wszystkich tych składników dostarcza zróżnicowana dieta, bogata w białko, warzywa, z umiarkowana ilością pieczywa i większą ilością nabiału.
Terapia osteoporozy jest długotrwała. Chory samodzielnie powinien zażywać preparaty wapnia i witaminę D3, która jest niezbędna do wchłaniania wapnia
 
Siedem grzechów przeciwko kościom:
1. Palenie tytoniu – utrudnia wchłanianie wapnia w jelitach, zawarte w dymie tytoniowym toksyny bezpośrednio uszkadzają tkankę kostną. U mężczyzn palenie tytoniu powoduje również zaburzenia produkcji działającego ochronnie na kości testosteronu
2. Nadużywanie alkoholu – spożywanie dużych ilości alkoholu hamuje aktywność komórek tworzących kości (osteoblastów), powoduje zaburzenia odżywiania oraz upośledzenie wchłaniania wapnia i magnezu, jest przyczyna poalkoholowej marskości wątroby, która prowadzi do zmniejszenia gęstości mineralnej kości
3. Brak Rychu – bez ruchu organizm nie dostaje sygnału do budowania szkieletu, ponieważ sygnał ten jest wytwarzany , kiedy dochodzi do regulacji obciążeń kości poprzez aktywność fizyczną
4. Brak słońca – organizm nie jest w stanie wyprodukować witaminy D, niezbędnej do budowy tkanki kostnej
5. Gwałtowne odchudzanie – w ogóle nie sprzyja zdrowiu. Najbardziej niebezpieczne są diety jedno i dwuproduktowe. Po dłuższym czasie stosowania tak ubogiego menu dochodzi do poważnych niedoborów składników odżywczych w organizmie
6. Lekceważenie badań profilaktycznych – badanie screeningowe w Polsce przeprowadza się u kobiet po 6 r.ż lub w 10 lat po przebyciu menopauzy. U mężczyzn dopiero po 70 r.ż
7. Brak suplementacji witaminą D i wapniem u starszych osób – badania wykazały, że u wszystkich starszych osób niezbędna jest suplementacja wapnia i witaminy D. Dotyczy, to przede wszystkim osób przewlekle chorych, poruszających się z wysiłkiem, rzadko wychodzących z domu lub pozostających w domach opieki.
 
O diecie w osteoporozie w następnym artykule za tydzień